De Draadfabriek

Het begin.

Draadfabriek net na de oplevering gefotografeerd door aannemer Smits in 1916.
Bron: Erven fam. Smits/ met dank aan het Regionaal Archief Nijmegen.

Van Slikkerveer naar Nijmegen.

Rond 1910 wordt duidelijk dat de fabricageruimte in Slikkerveer te klein is om aan de toenemende vraag naar transformatoren te kunnen voldoen. Uitbreiding in de oorspronkelijke vestigingsplaats is niet mogelijk, zodat grondlegger Willem Smit samen met Th. Rosskopf, een van de eerste ingenieurs in dienst van zijn onderneming, op zoek gaat naar een geschikte locatie voor zijn bedrijf dat zich alleen maar zal bezighouden met de fabricage van transformatoren. Beide initiatiefnemers hebben Nijmegen al gauw op het oog, vooral vanwege de gunstige ligging aan spoor- en waterwegen. Aangezien het Nijmeegse gemeentebestuur zich in de onderhandelingen welwillend opstelt, laat de bouw niet lang op zich wachten. De welwillendheid van de overwegen katholieke Nijmeegse bestuurders blijkt onder andere uit het beschikbaar stellen van een gebouwtje, waar de protestantse werknemers die vanuit Slikkerveer mee verhuizen hun godsdienstige bijeenkomsten kunnen houden.

Willem Benjamin Smit

In 1913 bereikt Willem Smit het ideaal waarvoor hij zich jaar in jaar uit volledig heeft ingezet: een fabriek voor motoren en generatoren in Slikkerveer, een draaistroommotorenfabriek in Dordrecht en een transformatorenfabriek in Nijmegen.

De drie bedrijven zijn een groots resultaat voor naamgever Willem Benjamin Smit (1860 - 1950), de grondlegger van de electrotechniek in Nederland, die in 1880 zijn eerste werkplaats bouwt bij de klinknagen- en schroefboutenfabriek van zijn vader, gelegen op de werf in Slikkerveer bij Rotterdam. Na twee jaar experimenteren lukt het Willem hier goede dynamo's te maken. Dit is dan ook het moment om Electrisch - Licht- Machinen Fabriek Willem Smit en Co. op te richten, de eigenlijke start van een carrière in successvol ondernemen.

Breed electrotechnisch veld.

Zoals in de naam van zijn eerste fabriek tot uitdrukking komt, houdt Willem Smit zich bezig met alle facetten van de toenmalige electrotechniek, te weten verlichting, installatie van lampen en dynamo's en stoommachines voor de opwekking van electriciteit. Daar komen vervolgens draaistroommachines en transformatoren bij. Men heeft zelfs een korte tijd ( van 1922 tot 1929) een van de eerste radio's in Nederland geproduceerd, nog voordat Philips hiermee begon... Maar al snel ziet de energieke ondernemer dus in, dat voor de diverse deelgebieden gespecialiseerde bedrijven nodig zijn.

Zijn fabrieken in Nijmegen en Dordrecht maken tijdens de eerste jaren nog alles wat in de betreffende sector mogelijk is. Een goed voorbeeld is de transformatorenfabriek, die elke transformator van klein tot groot en voor elk doel levert. Of het er een is om te lassen, voor de energievoorziening of voor verwarming van ovens maakt dan ook niet uit.Ook nevenactiviteiten, zoals de fabricage van laselectroden en ovens, worden ter hand genomen om de afzet van de eigen producten te vergroten.


De eerste wereldoorlog

Als gevolg van de Eerste Wereldoorlog kan Willem Smit en Co's Transformatorenfabriek geen draad meer uit Duitsland en Engeland importeren. Eerst wordt het koper in de Verenigde Staten besteld, maar de lange levertijden zorgen voor grote problemen. Dan zit er niets anders op, dan de fabricage van draad zelf ter hand te nemen. De transformatorenfabriek is dan overigens pas twee jaar in Nijmegen gevestigd.

Draad in de pottenbakkerij.

Na veel experimenteren en co-engineering met toeleveranciers bereikt Smit in 1915 het niveau om geheel zelfstandig in haar totale behoefte aan draad te voorzien. Smit Draad wordt dan ook officieel in 1915 opgericht. Zeker is dat men al 2 jaar eerder (min of meer in het geheim) aan het experimenteren was met het wikkelen en isoleren van koperdraad. Pas na WO I wordt draad gezien als een product dat tevens aan derden verkocht kan worden.


Draadfabriek net na de oplevering in 1916: Bron: Regionaal Archief Nijmegen.

Smit Draad is het eerste Smit-bedrijf dat een halffabrikaat vervaardigt. De productie begint in eerste instantie in een afdeling op het eigen terrein van de Transformatorenfabriek, maar al gauw heeft men ruimtegebrek en koopt men in 1916 een gebouw tegenover de transformatorenfabriek. In de voormalige pottenbakkerij "Rembrandt" wordt Smit Draad gehuisvest, het terrein waar Smit Draad tot in zijn jubileumjaar van 1990 gevestigd blijft. Het dak is in de loop der jaren verhoogd, de karakteristieke schoorsteen is weggebroken, maar de fundamenten, vloer en een aantal muren zijn nog uit het pottenbakkerstijdvak. Anno 2010 is daar niets meer van over, aangezien de oude Draadfabriek tussen 2007 en 2009 is gesloopt

Twee stukken uit notulen van de directie van Willem Smit uit 24-09-1915 en 21-03-1916, die leidde tot de oprichting van Smit Draad. Voor een bedrag van 15000 gulden werd de oude pottenbakkerij "N.V. Rembrandt" gekocht, opgeknapt en uitgebreid met een draadtrekkerij en een draadomspinnerij. Klik op de brief om het complete document in te zien.
(pdf-formaat 860 kb).

08 augustus 1916 werd een aanvraag ingedient bij de gemeente om het perceel aan de Groenestraat 253 (Pottenbakkerij N.V. Rembrandt) te verbouwen tot Draadfabriek.

Hieronder de aanvraag tot verbouwing van potterij Rembrandt, klik op de foto voor meer detail (pdf).



Hieronder de allereerste bouwtekening van de Draadfabriek met het verbouwingsplan van "N.V. Potterij Rembrandt" die men zojuist gekocht had. Klik op de foto voor meer detail (3.5 mb / pdf).

Bron: Archief Smit Draad

Reclame voor de binnenlandse markt.

In de begintijd werd flink geadverteerd in vooral de Nieuwe Rotterdamsche Courant (NRC) getuige onderstaande advertentie uit 1917. Vooral de binnenlandse markt was in die tijd het belangrijkst voor Smit Draad. Export naar het buitenland was toen nog niet aan de orde.

Productie voor derden.

Oorspronkelijk was de opzet erop gericht om de eigen transformatorenfabriek van materiaal te voorzien, maar reeds na enkele jaren werd een begin gemaakt met de levering aan derden, waaronder Heemaf, E.M.F. Dordt, Electrotechnische Industrie Slikkerveer, Philips, Tramwegmaatschappijen en kleine reparateurs maar ook aan electriciteitsbedrijven zoals hieronder blijkt uit de oudst bewaard gebleven order van de Draadfabriek uit 1918.


Oudst bewaard gebleven order Draadfabriek 1918 (G.E.W. Nijmegen)


De electriciteitscentrale van de Geldersche Electriciteits Werken in Nijmegen (1908), waar bovengenoemde order betrekking op had.
Bron: Archief Nijmegen.

Het fabricage programma omvatte in de jaren tussen 1916 - 1920 :

• Blanke Draad
• Draad met katoen-isolatie
• Draad met asbest-isolatie
• Draad met papier-isolatie

De eerste jaren produceert het jonge bedrijf geisoleerde ronde en profielkoperdraad ten behoeve van transformatoren en motoren in opdracht van andere bedrijven van Willem Smit, vanaf 1918 kwam de productie voor derden (binnen Nederland) op gang.

Uitbreidingen 1918 en 1921

De Draadfabriek werd vergroot door twee verbouwingen (1918 en 1921). De laatste kwam in voorjaar 1921 gereed. De verbouwing werd in hoofdzaak ondernomen om de gloeiovens door een beter werkende en ruimere installatie te vervangen. De ruimte was ook nodig om enkele banken voor het slaan van kabel en een aantal bandweefseltoestellen te kunnen plaatsen.

Draadfabriek 1921 Er hebben uitbreidingen plaats gevonden (zie gebouw uiterst links)

Plattegrond Draadfabriek gemaakt door Prof. Ir. Nolen, bron: De Ingenieur 1921.

In 1926 werd begonnen met de productie van verschillende soorten radiodraad. Dit was montagedraad in rollen en rechte stukken, kabels voor buitenantennes en draad voor raamantennes. In Nederland heette het montageradiodraad dus "montalak" en in het buitenland Chromax.

Bovenstaande 4 foto's komen uit (Rosskopf, inleiding tot het bezoek van de KIVI 1928). Bron: Familie Rosskopf.

In de loop van de jaren werd de afdeling verder uitgebreid met walswerk voor het vervaardigen van rechthoekig draad, met kabelmachines voor het vervaardigen van draad uit meerdere geleiders en met isolatie machines voor het omvlechten, en voor het isoleren met papier en asbest, zodat alle soorten dynamodraad vervaardigd kon worden. Werd eerst alleen ten behoeve van de eigen productie draad vervaardigd, al gauw werd het ook aan derden geleverd. Alle grote electrotechnische fabrieken van die tijd behoorden tot de klantenkring.

Enkelvoudige wals 1925. (archief Smit Draad).

Rond 1928 bestaat de fabricage uit drie categorieën:

De eerste machines werden aangeschaft voor het trekken van draad en omspinnen van draad met katoen.

Omspinmachine 1926.

Omvlechtmachine met Egyptisch katoen (1926)	Controle wikkeldraad (1926)

Omvlechtmachine 1926

Ingenieursbureau Burg & Berg uit Amsterdam algemeen vertegenwoordiger.

Vanaf ongeveer 1925 werd de detailverkoop werd in handen gegeven van het Ingenieursbureau Berg & Burg te Amsterdam.

Van Spijk algemeen vergegenwoordiger,

In 1932 neemt de firma P. van Spijk & Co., op voortvarende wijze de vertegenwoordiging op zich, nadat het Amsterdamse ingenieursbureau Burg en Berg door reorganisatie hiermee ophoudt.

In een prachtige brochure met de sprekende titel: "Koopt Smit Dynamo Draad", lezen de relaties van N.V. Willem Smit & Co's Transformatorenfabriek: "Wij hebben thans aangesteld tot: algemeen vertegenwoordiger voor Nederland onzer afdeeling draadfabriek het Electro-Technisch-Bureau P. van Spijk & Co., te Utrecht". Het schrijven eindigt met een dringent verzoek de Nederlandse industrie te steunen. Een verzoek dat ingegeven lijkt door de economisch moeilijke jaren dertig.


Concept Folder van Spijk uit 1932 met daarop 2 foto's geplakt.

De belangrijkse producten uit die tijd zijn koperdraad met papierisolatie en met katoenisolatie voor de machineindustrie. Ook maakt men koperdraad dat met asbest is omwikkeld en blanke draad. Papierisolatie wordt vandaag de dag nog toegepast bij "natte" transformatoren, die een koeling door middel van olie hebben. Aangezien motoren "droge machines" zijn, vragen ze een ander isolatiemateriaal. men kiest voor katoen, waarvan de garens gedrenkt worden in een isolatielak.

In de loop van de jaren is deze afdeling uitgebreid met walswerk voor het vervaardigen van rechthoekige draad, en met kabelmachines voor het vervaardigen van draad uit meerdere geleiders en met isolatie-machines voor het omvlechten, en voor isoleren met papier en asbest. In die tijd was men nog niet zo op de hoogte van de gevaren van asbest.

Tussen 1930 en 1942 leverde Smit Draad iets minder dan de helft van het wikkeldraad aan het eigen bedrijf, maar levering aan derden, hoofdzakelijk grote bedrijven uit Nederland (Stork, Heemaf etc) was in opkomst zoals we zien in onderstaand staatje uit 1942. Het aantal werknemers was in 1930 het hoogst (60) en dit nam dramatisch af tot 32 in 1942. Dit waren dan ook slechte tijden voor de Draadfabriek. Na de oorlog had men geen gebrek aan werk en stegen de afleveringen en het aantal medewerkers tot boven de 100. Dit kwam ook doordat in deze periode de leveringen buiten Nederland (Europa en Overzee) goed op gang kwamen.


Bron: Archief Smit Draad, document met daarin een beschrijving van de historie van de Draadfabriek met terugblik van 10 jaar (1942) met dank aan oud directeur Ton de Jong.

Reclamefolder uit 1940 met
isolatiemateriaal Asbest

1940 Smit Mededeelingen

De opmars van lakisolatie.

Tijdens de tweede wereldoorlog werd in Amerika en Zwitserland een geheel nieuwe isolatievorm met kunstharslakken ontwikkeld. Dat deze draadlak spoedig de katoenisolatie zou verdringen was duidelijk. De goede ervaring met katoen leidt ertoe, dat Smit Draad in 1951 met de zogenoemde lakisolatie begint. Daarvoor wordt in 1947 begonnen met de bouw van een splinternieuw fabrieksgebouw. De duroflex-fabriek (zie foto hieronder).


Duroflexfabriek 1950

Een belangrijk voordeel van lak is, dat hij hoewel dun opgebracht uitstekend isoleert. Voor het opbrengen zijn echter wel grote installaties nodig. Al met al is het voor het bedrijf een hele operatie om naast de gewikkelde en omvlochten isolatie de relatief onbekende lakisolatie te gaan toepassen.

Het perfectioneren van deze vorm van isolatie heeft geheel binnen het bedrijf plaats gevonden. Op succesvolle wijze, want naarmate het lakgeisoleerde product bekender wordt, ontstaat er ook een sterk groeiende vraag naar dit product. Anderzijds gaat men ook op zoek naar nieuwe afzetgebieden, omdat voor de grote lakmachines en neiuwbouw forse investeringen gedaan zijn.



Nieuwe ontwikkelingen.

Smit Draad start met ronde lakdraad van enkele tiende millimeters tot een millimeter of drie. later volgt de productie van rechthoekige draad, die veel moeilijker te maken is dan zijn ronde equivalent. In de na-oorlogse jaren ontstaat de groei van de economie, de behoefte aan betere machines en andere elektrotechnische apparatuur. Dat brengt wel met zich mee, dat nieuwe isolatiematerialen ontwikkelt moeten worden. Markante voorbeelden zijn de in de de jaren 50 samengestelde lakken die bestand zijn tegen hogere temperaturen. Smit Draad brengt die op de markt onder de naam SL-W (met de W van warmte vanwege de hittebestendigheid), naast de bestaande SL-N ,( Smit Lak-normaal).

Lakisolatie SL-N (1969)

Een prachtige foto van Smit Draad icoon Gerard van Beurden aan de lakmachine 09-06-1967 (Bron: collectie Gerard van Beurden)


Draadfabriek 1966 (klik HIER voor de namen)

Glas als isolatie.

Ook op het gebied van de gewikkelde isolaties, zoals katoen en papier, vindt een evolutie plaats. Smit Draad introduceert glasisolatie, waarbij glasvezels op dezelfde wijze worden verwerkt als bij het "oude"katoen. Omdat de glasvezel erg kwetsbaar is, wordt zij ter versteviging met een kunsthars geimpregneerd. een andere mogelijkheid is de vezels te "mengen"met polyestergarens, die na smelting in een oven de glasisolatie versterken. Afhankelijk van de toepassing worden ook wel combinaties van isolatiematerialen gebruikt, zoals een gelakte draad met daaroverheen gewikkeld een laag glasisolatie. In die tijd maakt Smit Draad nog deel uit van de Smit-groep, wat als belangrijk voordeel heeft dat bij het ontwikkelen en toepassen van nieuwe materialen een gunstige kruisbestuiving plaatsvindt met de ontwerpers van elektromotoren en transformatoren.

De voordelen van transposeren.

Een goed voorbeeld van vruchtbare samenwerking is het ontstaan van een geheel nieuw product: de "getransposeerde" kabel, die uitermate geschikt is voor de bouw van transformatoren met grote vermogens en hoge rendementen. Om grote vermogens te transporteren is namelijk draad nodig met een forse doorsnede. Behalve dat een dergelijke massieve draad nagenoeg onhandelbaar is, heeft zo'n draad verder als nadeel, dat de elektrische weerstand hoger is dan bij draad met eenzelfde doorsnede die echter samengesteld is uit verschillende van elkaar geisoleerde draden. Door de afzonderlijke draden ook nog voortdurend "in de bos"van plaats te laten wisselen wordt de kabel flexibeler. Bovendien verbeteren de elektrische eigenschappen aanzienlijk. Om deze kabels te kunnen maken wordt in 1959 een machine ontwikkeld, die in een speciaal gebouwde productiehal een centrale plaats krijgt.

Eerste CTC-machine 1959. (foto: archief Smit Draad)

Aandacht voor milieu.

Aanvankelijk storen mensen zich weinig aan fabriekslawaai en stank, maar meer en meer ervoeren omwonenden het als hinderlijk. Om dit negatieve aspect uit de wereld te helpen experimenteerde Smit Draad o.m. met wastorens en zelfs proeven met toevoegen van aangename geuren om de niet zo prettige laklucht te maskeren. Uiteindelijk wordt een oplossing gevonden door het plaatsen van grote katalysatoren, ruim voordat de autoindustrie met deze milieuvriendelijke methode een begin maakt.

Flexibel en gespecialiseerd.

Smit Draad richt zich vandaag de dag volledig op profielkoperdraad. De kennis daarvoor is al tijden in huis en ook het machinepark, te weten walsen en trekbanken. De rechthoekige draad, die in de kapitaalgoederenindustrie wordt gebruikt, bied bovendien uitstekende toekomstperspectieven. In tegenstelling tot ronde draad, die standaardafmetingen kent, wordt rechthoekige draad - voor bijvoorbeeld vermogenstransformatoren - op order gemaakt. De flexibiliteit die noodzakelijk is bij een dergelijke specialisatie, is dan ook een belangrijke eigenschap van Smit Draad. Deze specialisatie, mede om technische redenen en ter vermijding van hoge investeringen, heeft echter wel een behoorlijke ingreep gevergd. Zo is het nodig gebleken de ruim tachtig productielijnen tot een kwart terug te brengen, hoewel men er zich van bewust is dat het bedrijf, dat bekend staat om zijn brede pakket aan produkten, een deel daarvan dan niet meer kan leveren.

In de loop van de 20ste eeuw is er in de geindustrialiseerde wereld de noodzaak van specialisatie steeds groter geworden. Met name na de Tweede Wereldoorlog is dit proces in een stroomversnelling geraakt. Zo ook bij Smit Draad. Zoals het merendeel van de fabrieken bedient ook Smit Draad aanvankelijk de lokale markt. later overschrijdt men steeds meer grenzen om uiteindelijk wereldwijd zijn specialistische producten aan de man te kunnen brengen.

Smit Draad produceert tot de beginjaren '70 allerlei typen draad, van dunne tot zware ronde en zowel getransposeerde kabel als rechthoekige draad. Kortom, niet alleen eenvoudige beltransformatoren maar ook de grootste vermogenstransformatoren bevatten ons product. Ook voor de machine bouw - van fietsdynamo's tot generatoren van energiecentrales - produceert Smit Draad. In de loop van de jaren '70 vindt echter een concentratie plaats op de zware elektrotechische industrie. Dit gaat gepaard met stopzetten van de draadproductie tbv de zgn. witgoedindustrie, wasmachines e.d. en de electronische industrie, o.a. audio-apparatuur en scheerapparaten.

Holec tijdperk.

In 1969 sluit "Smit Nijmegen", waartoe dan de draadfabriek behoort - samen met de ovenfabriek, de transformatorenfabriek en de electrodenfabriek zich aan bij Holec. Binnen dit concern ontmoet Smit Draad dan een aantal bekende afnemers waaronder Smit Slikkerveer, Heemaf, Coq en Hazemeyer.

Tussen 1969 en 1982 hoorde Smit Draad bij het Holec concern. Klik HIER voor een uitgebreid overzicht van dit concern, geschreven door Willy Ahlers (historicus van Eaton (Heemaf). Let wel op, u komt dan terecht op mijn andere historische website: www.holechistorie.nl

Eerste proeforder India na reorganisatie 1981.

Verzelfstandiging,

Als Holec in 1982 besluit Smit Transformatoren te sluiten volgt vrij kort daarop eenzelfde beslissing voor Smit Draad. Mede bepalend hiervoor is dat de transformatoren fabriek een grote afnemer van Smit Draad is. Evenals de transformatoren fabriek in 1983 gaat Smit Draad op 1 april 1984 verder als zelfstandige onderneming. Het bedrijf telt dan vijftig werknemers. Deelnemers van de nieuwe onderneming zijn Stichting Draad Nijmegen voor 68% en het resterende part wordt verdeeld door Holec en Smit Nijmegen. Met de verzelfstandiging komt een einde aan de reorganisaties van de jaren 80 en eveneens aan de geruchtensroom over een mogelijke sluiting.

Door het al spoedig herstelde vertrouwen in het bedrijf stijgt de hoeveelheid werk en hoewel de financiering in 1984 nog buitengewoon moeilijk is, kan het jaar met winst worden afgesloten. De daarop volgende jaren zet de positieve ontwikkeling door gezamelijke inspanningen van alle medewerkers zich door. Het aantal personeelsleden neemt dientengevolge weer snel toe tot ruim tachtig. Klik HIER voor de personeelslijst van 1984, dus net na de reorganisatie.

Kwaliteit.

In februari 1988 ontvangt Smit Draad het begeerde goedkeuringscertificaat van Lloyd's Register Quality Assurance volgens de ISO-norm 9002. In 2002 ontving men een ge-update versie van dit certificaat nl.: ISO 9001:2000. In 2005 ontving Smit Draad het LRQA Gold award voor meer dan 10 jaar uitstekende certificering door Lloyd's. Dit certificaat geeft ook aan dat Smit Draad goed bezig is op gebied van Kwaliteitszorg.

Begemann tijdperk.

In 1989 werd Smit Draad gekocht door de Begemann groep. Tot 1998 behoorde Smit Draad tot de Begemann-groep. Klik hier voor meer informatie over de Begemann groep.


Nieuwbouw.

Door de ontstane financiële ruimte, noodzakelijke vernieuwing van het machinepark , en milieutechnische zaken ging men op zoek naar een geschikte locatie voor de nieuwe fabriek. Deze werd gevonden op het bedrijventerrein aan de Westkanaaldijk, Lagelandseweg 11 in Nijmegen. In 1989 begon men met de bouw van een splinternieuwe fabriek en in 1990 was deze klaar en begon de verhuizing.


De brug 13-12-1990

Huidige situatie,

Overname door Irce

In 1998 werd Smit Draad overgenomen door IRCE uit Italië en werd het lid van het de IRCE-GROEP. Irce is een beursgenoteerd bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in ronde draad en kabel geisoleerd met rubber en pvc.


Irce fabriek in Imola (Italië)


2008: Luchtfoto van de huidige Smit Draadfabriek aan de Lagelandseweg 11 te Nijmegen.


Sloop oude Draadfabriek + bijgebouwen aan de Groenestraat (269),

Eind 2007 werd een begin gemaakt met de sloop van de Draadfabriek aan de Groenestraat. In juni 2008 zijn de laatste gebouwen gesloopt en zal het hele terrein gebruikt worden voor nieuwbouw en een winkelcentrum. Klik op onderstaande foto voor een fotoalbum met slideshow m.b.t. de sloop van de Draadfabriek.



05-08-2007: sloop oudste deel van de Draadfabriek .
(Foto: Astrid van Beurden).

In 1916 betrok de Draad fabriek dit gebouw, waar voorheen pottenbakkerij "Rembrandt" gevestigd was. De pottenbakkerij werd gebouwd in 1912.

Van 1912 - 1916 werd deze gebruikt door pottenbakker Pieter Kohler, afkomstig van Potterij Rembrandt uit Utrecht, die het in Nijmegen ging proberen onder de naam: "N.V. Potterij Rembrandt Nijmegen". In 1916 ,mede door de WO I, ging men failliet en werd het gebouw gekocht door Willem Smit t.b.v. de Draad fabricage. Jammer genoeg had niemand oog voor de mooie bouwstijl van dit historisch pand en werd het in 2007 zonder pardon gesloopt. Daarmee is er weer een industrieel gebouw met historie uit Nijmegen verdwenen !

Klik hier voor een filmfragment van de sloop van dit gebouw.

Nieuwe 85 draads CTC lijn - 50 jaar productie van CTC.

In 2009 is het 50 jaar geleden dat Smit Draad begon met de productie van CTC (getransposeerde kabel). 2009 was ook het jaar van de introductie van de 85-draads CTC-machine. De 85-draads wordt gebruikt t.b.v. de zgn. "Giant CTC". Op dit moment is het de grootste CTC machine ter wereld.


50 jaar CTC: Festiviteiten tijdens de opening van de Rekab V, de nieuwe 85 Draads CTC machine (18-12-2009)

1959: De eerste rekab (CTC) machine die getrans- poseerde draad maakte. Dit was de zgn. Rekab 949 en deze had een maximale capaciteit van 23 draden.	2009:De nieuwste rekab (CTC) machine, de zgn. Rekab V. De machine heeft een maximale capaciteit van 85 draden.

50 jaar CTC: De feestelijke opening van de Rekab V, de nieuwe 85 Draads CTC machine door burgemeester Thom de Graaf (18-12-2009)

Meer volgt.........

Interessante links:

• Dynamodraadfabricage met o.a. uitleg over de omspinmachine. (1954)
• Fabricage van wikkeldraad (1961)

Teksten: Willy Ahlers/ Gert Hey + div. oud directieleden t.b.v. 75 jarig jubileum, Rudo Hermsen
Bron: Archief Smit Draad/ Archief Holec / diverse folders Smit Draad.