Contact gegevens:
Stichting Willem Smit Historie Nijmegen
Binnenvaart 15
6642 CT Beuningen (Gelderland)
E-mail: info@willemsmithistorie.nl
Mobiel: 06 19009274
KvK nummer: 58361855
ANBI erkend.

Fabriekscentrale Stork & Co te Hengelo met generatoren van Siemens en Smit Slikkerveer (1900-1914)
Deze website gaat over de historie van het bedrijf Smit Transformatoren uit Nijmegen en de bedrijven die hieruit zijn ontstaan. "Royal" Smit Transformatoren bestaat al meer dan 100 jaar en heeft een zeer interessante geschiedenis. Het bedrijf is opgericht door de eerste elektriciteitspioniers van Nederland en ook deze geschiedenis komt ruimschoots aan bod. De website bevat nu al meer dan 700 artikelen, duizenden foto's en een flink aantal bedrijfsfilms. De meeste artikelen zie je niet direct, maar komen pas tevoorschijn na een zoekactie vanuit het zoekscherm op de website.
Willem Smit & Co’s Transformatorenfabriek N.V. aan de Groenestraat in Nijmegen werd officieel 02-05-1913 opgericht door Thomas Rosskopf. De stuwende kracht, naamgever en commissaris was Willem Benjamin Smit, die in 1882 de "Electrisch-Licht-Machinen fabriek" had opgericht in Slikkerveer, vlak bij Rotterdam.
Smit Slikkerveer was een van de allereerste bedrijven in Nederland die elektrische apparaten en verlichting aan de man brachten. In 1900 begon men met het bouwen van transformatoren, reeds in 1908 was er sprake van serie productie. Vanwege ruimtegebrek gaf hij aan het hoofd van de transformatorenfabricage, Ir. Thomas Rosskopf de opdracht een nieuwe locatie voor zijn snelgroeiende bedrijf te zoeken. Rosskopf kwam daarbij uit in
Schrijf reactie (1 Reacties)20 oktober 1915 werd Smit Draad (afdeling Draadfabriek) opgericht door Ir. Thomas Rosskopf, de directeur en oprichter van Smit Transformatoren. De transformatorenfabriek had behoefte aan op maat gemaakt koperdraad die tot dan toe werd ingekocht in Duitsland. Een groot nadeel was dat de afmetingen die men kocht allemaal verschillende diktes hadden die bij binnenkomst eerst helemaal bewerkt moesten worden voordat men ermee aan de slag kon gaan.
In 1914 zorgde de eerste Wereld Oorlog voor een handels-stop met Duitsland. Een alternatief was om het koperdraad uit de Verenigde Staten te halen. Maar ook dit werkte niet, want er waren lange levertijden en dit had als gevolg dat de transformatoren niet of niet op tijd gemaakt konden worden. Dit was natuurlijk een groot probleem. Besloten werd om een eigen draadfabriek te gaan opzetten die alles zelf gaat doen. Van het inkopen van het koper tot het bewerken van de draad naar de juiste afmetingen met de juiste isolatie voor de verschillende typen transformatoren voor (in de beginjaren) alleen het eigen bedrijf. Men gaat van start in een gebouw op het terrein van Smit Transformatoren, maar dit wordt al snel te klein waardoor men in 1916 een eigen fabrieksgebouw aankoopt voor de draadfabricage.

Gezicht in de Draadfabriek (1916 - 1925).
De voorgeschiedenis: van Slikkerveer naar Nijmegen
Lees meer: De historie van Smit Draad (1915 - 2025)
Schrijf reactie (4 Reacties)
Op 2 mei 1913 werd Willem Smit & Co's Transformatoren N.V. officieel opgericht door de ingenieurs Rosskopf en Bergsma. Ook de man van de eerste elektriciteitscentrale van Nederland (1886 - Kinderdijk) en eerste elektrische straatverlichting (1886 - Nijmegen), Willem Benjamin Smit was daarbij als stuwende kracht, commissaris en naamgever. Royal Smit Transformatoren - de huidige naam van dit bedrijf - zou een zeer belangrijke speler worden voor de energievoorziening zoals we die nu in Nederland kennen en is na meer dan 100 jaar nog springlevend. 
4000 kVA transformator (1919)
De voorgeschiedenis
De eerste toepassingen van de elektrotechniek maakten gebruik van gelijkstroom, daarmee was het niet mogelijk om grote energiehoeveelheden of afstanden te overbruggen.
Lees meer: De historie van Royal Smit Transformatoren (1913 - heden)
Schrijf reactie (8 Reacties)Het oudste ex HOLEC bedrijf, Smit Slikkerveer werd opgericht in 1882 door elektriciteitspionier Willem Benjamin Smit. Op 18 jarige leeftijd experimenteerde Willem Smit al met elektrische booglamp verlichting. Met een zelf gemaakte dynamo (generator) en een Swan booglamp verlichtte hij in 1878 de klinknagel fabriek van zijn vader. Hiermee was hij de eerste in Nederland die elektrische verlichting in een fabriek toepaste. Op 1 november 1882 richtte hij samen met zijn vriend/zwager Adriaan Pot de “Electrisch-Licht-Machinen Fabriek Willem Smit & Co” op.



Wikkelarij Willem Smit & Co 1926, bron: Archief Smit Draad.
De eerste order die de oude fabriek (Smit Slikkerveer) kreeg voor een transformator als losse component was naar mijn weten in 1900. Rosskopf heeft een paar keer de uitdrukking oude en nieuwe fabriek gebruikt. Hetgeen er op duidt, zoals we reeds weten, dat er in Slikkerveer ook al behoorlijke aantallen gemaakt zijn.
Hier nog een zinsnede uit mijn verhaal over een beproevingsprotocol.
De beproefde transformator heeft het nummer 739. Het is dus waarschijnlijk dat dit de 739-ste is die in Slikkeveer is gemaakt.
Indien men bedenkt dat de eerste medio 1900 werd gemaakt, zou de productie in Slikkerveer dus gemiddeld 58 stuks per jaar hebben bedragen. Afhankelijk van het type transformator zal de levertijd c.a. 5 maanden geweest zijn. Deze transformatoren zijn dus geheel in Slikkerveer geproduceerd.

Bron: Leeuwarder Courant 09-08-1912
Het is niet één van de eerste orders voor transformatoren. Bij een gemiddelde order omvang van 10 stuks en een verdeling van 50 % losse componenten en 50 % voor turn key projecten, zou dit de {(12 x 58) x 50 %} / 10 = 35-ste order moeten zijn. Dit is natuurlijk een verschrikkelijk grove benadering maar de afwijking zal kleiner zijn dan 200 %, dus dan nog mag hier niet gesproken worden over één van de eersten.
Waarschijnlijk gaat deze opdracht om een turn key levering die in twee moten is opgehakt, de distributie voor HEEMAF en de opwekking voor Smit. Dan blijft de vraag wie het de verdeling van de middenspanning kreeg. Het ging duidelijk om een nieuw net, m.a.w. met deze opdracht werd Menaldumadeel ge-electrificeerd. Men stelt ook een electrotechnicus aan dus maakt waarschijnlijk geen gebruik van het nog in ontwikkeling zijnde provinciale net ( het latere PEB Friesland) en kiest voor een zgn. eiland-bedrijf.
We mogen niet uitsluiten dat de journalist niet terzake deskundig was en ipv. generatoren, transformatoren heeft geschreven, dit kwam wel vaker voor.
Dan zou Smit dus een centrale voor de opwekking geleverd hebben en HEEMAF zou de verdeling tussen de centrale en eindverbruiker realiseren. De opwekking en distributie zou daarbij op 110 V. niveau hebben kunnen plaatsvinden. In dit scenario zijn geen transformatoren voorzien. Ik beschik wel over literatuur van de electrificatie in Groningen en Drenthe maar van Friesland kan ik weinig achterhalen. Wellicht dat iemand meer weet over de electrificatie in Friesland.
Erik de Vries
Schrijf reactie (0 Reacties)Op 19-04-2016 was het precies 130 jaar geleden dat de eerste openbare elektriciteitscentrale van...
Op 01-07-2016 was het exact 130 jaar geleden dat de elektrische straatverlichting in Nijmegen in...
Op zondag 5 mei 2013 was het precies 90 jaar geleden dat de radiotelegrafieverbinding tussen Nederland en...
Begin 2010 vond ik bij toeval de website "Dancinginbombshelters.com" en zag de beschrijving van een dagboek...
Wereldtentoonstelling Parijs 1900Van 15 april tot 19 november 1900 werd de Wereldtentoonstelling in...
De voorbije tijden en het prille begin, 1885..1916 Voor de beeldvorming over de technische...
Contact gegevens:Stichting Willem Smit Historie Nijmegen
Binnenvaart 15
6642 CT Beuningen (Gelderland)
E-mail: info@willemsmithistorie.nl
Mobiel: 06 19009274
KvK nummer: 58361855
ANBI erkend.
